لجباز یا مصمم؟

لطفا بین لجبازی با مصمم بودن فرق بذارین و اول مطمئن شید که کودک شما لجبازه یا مصمم. مصمم بودن یعنی سرسختی مثبت در رسیدن به اهداف سودمند و غلبه ی بر مشکلات. بیشترِ والدینی که خودشون این جور هستن، دل شون می خواد کودک شون هم از عزم راسخ بهره مند باشه. پس سرسختی کودکی که واسه پیروزی در یک رقابت ورزشی سعی می کنه، نباید با سرسختی یک کودک لجباز همسان تعبیر شه، چراکه لجبازی یعنی اصرار مصرانه ای که از روی جهل و ناپختگی باشه. کودک لجباز اصلا حاضر نیس کوچیک ترین تغییری در روش خود بسازه و هدفش فقط اینه که ساز مخالف بزنه و آخرش حرف خودشو به کُرسی بنشاند. مثلا سرسختی بی جا در انتخاب غذا یا لباس چیزی جز لجبازی و بدرفتاری ناموجه نیس. به بیان دیگر، سرسختی در وجه مثبت نشون دهنده قاطعیت و اراده ی قوی و در وجه منفی نشون دهنده لجبازی و جنگ جوییه.

کودکی-نام-تصویر

ویژگیای کودکان لجباز

  • احتیاج شدیدی به توجه و شنیده شدن حس می کنن؛
  • میلِ تندخویانه ای به جداگونه بودن دارن؛
  • بیشتر از هم سالان خود بدرفتاری می کنن؛
  • در انجام چیزی که مورد پسندشونه وظیفه شناس ظاهر می شن؛
  • رئیس مآبانه رفتار می کنن؛
  • کارا رو با سرعت دلخواه خودشون پیش می برن.

راهنمای برخورد با کودکان لجباز

خواباندن کودک لجبازی که در تختش بند نمی شه راحت نیس؛ غذا دادن به کودک نا آرومی که قاشق و چنگالش رو عمدا زمین میندازه و اجازه نمی ده غذا رو دهنش بذارین طاقت فرساست؛ قانع کردن کودک یک دنده ای که فقط جیغ می کشه و پا می کوبد تا مدرسه نرود صبر و حوصله ی خیلی زیادی می خواد. مثل این لجبازیا می تونه ریشه ی ژنتیکی داشته باشه، اما در بسیاری موارد این خودِ والدین هستن که با برخورد ناصحیح باعث لجباز بار اومدن کودک شون می شن. در هر صورت اگه از سر وکله زدنِ بی نتیجه با کودک لجباز خود خسته و ناامید شدین، پیشنهاد می کنیم از این پس در برخورد با لجبازی بچه دلبندتان به پیشنهادای زیر عمل کنین:

۱. بهش فرصت شنیده شدن بدین

ایجاد رابطه یک راه دوطرفهه. اگه می خواید کودک لجباز شما به حرف تون گوش کنه، اول از همه باید حرف اونو . کودکان لجباز اگه احساس کنن که قرار نیس حرف شون رو ، ممکنه فورا حالت دفاعی به خود بگیرن. پس هروقت کودک تون روی انجام دادن یا ندادن کاری لجبازی کرد، به جای اینکه بی معطلی حکم صادر کنین و فرصت شنیده شدن رو از اون بگیرین، با نرمی و ملایمت به کودک خود نزدیک شید و به یک گفت وگوی سالم دعوتش کنین تا اونم بتونه دلیل مخالفتش رو توضیح بده.

۲. با اون رابطه نزدیک برقرار کنین

وقتی کودک خود رو به انجام کاری مجبور می کنین، خودتون باعث میشید که نافرمانی کنه و دقیقا به انجام همون کاری که نهی کردین تشویق شه. این مقاومت کودک یک واکنش ذاتی در جواب به اجباره که محدود به رده سنی خاصی نیس و در بزرگ سالان هم اتفاق میفته.

مثلا اگه از وقت خواب کودک شش ساله تون گذشته و اون هنوز اصرار داره که کارتون تماشا کنه، نباید با زور به طرف تختخواب هدایتش کنین. عوضش کنارش بشینین و خودتون رو به کارتونی که تماشا می کنه علاقه مند نشون بدین تا با مشاهده ی بیان هم دلی شما نرم شه و راحت تر به حرف تون گوش کنه. کودکانی که با والدین یا پرستار خود رابطه خوبی دارن، تمایل بیشتری به مشارکت و فرمون پذیری نشون میدن. به گفته سوزان اِستیفلمَن (Susan Stiffelman) در کتاب «تربیت بدون جنگ ی قدرت» (ترجمه ی این کتاب به وسیله انتشارات مِهرویستا با همین عنوان چاپ شده)، ایجاد رابطه محکم با کودکان نافرمان کمک می کنه راحت تر با یک دیگر کنار بیایید.

واسه اینکه رابطه خود رو با کودک لجبازتان تقویت کنین، اولین قدم رو همین امروز وردارین و با یک آغوش گرم شروع کنین.

۳. بهش حق انتخاب بدین

خیلی اوقات کودکان دوست ندارن به اونا امر و نهی شه. مثلا اگه به کودک لجباز چهارساله ی خود امر کنین که باید رأس ساعت ۹ شب در تختخوابش باشه، تعجبی نداره که با یک جیغ بلند به شما «نه» بگه یا اگه به پسربچه ی یک دنده خود اصرار کنین که فقط و فقط باید همون اسباب بازی انتخاب خودتون رو بخرد، شک نکنین که روی اسباب بازی انتخاب خودش اصرار می کنن.

به جای اینکه به کودک لجباز خود امر کنین، بهش حق انتخاب بدین. مثلا بگید: « دیگه وقت خوابه. عزیزم دلت می خواد کدوم قصه رو برات بخونم؟» و بعد اسم چند قصه رو نام ببرین. اگه کودک تون هنوز نافرمانی کرد و گفت: «من نمی خوام برم تو جام!»، آرامش خود رو حفظ کنین و با جدیت بگید: «اما این جزو انتخابایی که می تونی داشته باشی نیس.» و این جمله رو هر چند بار که لازم شد تکرار کنین. با تکرارِ شما کودک تون تشویق می شه که کوتاه بیاد.

تعداد انتخابایی که در هر مورد در نظر می گیرین، نباید خیلی کم یا زیاد باشه. مثلا اگه درِ کمد لباس رو باز کنین و به کودک خود بگید که یک دست لباس انتخاب کنه، شاید انتخابِ فقط یک دست لباس از بین همه لباسایی که داره، براش سخت و گیج کننده هستش. عوضش می تونین خودتون دو یا سه دست لباس مناسب انتخاب کنین و بعد از کودک تون بپرسید که دوست داره کدوم شون رو بپوشد.

۴. آرامش خود رو حفظ کنین

اگه به لجبازی کودک خود با داد و بیداد جواب بدین، گفت و گوی عادیِ بین شما و کودک تون در آخر به جایی کشیده میشه که از هر دو طرف تون فقط صدای جیغ شنیده می شه. داد و بیداد شما جرقه ایه واسه شروع یک درگیری کلامی که فقط شرایط رو بدتر می کنه. یادتون باشه که اون کودک و ناپختهه و شما که بالغ و فهمیده هستین وظیفه دارین جریان گفت وگو رو به سمتی هدایت کنین که به یک نتیجه مناسب برسین. به کودک خود کمک کنین تا فهمیده باشه که باید دست از لجبازی برداره و چیزی که رو شایستهه بکنه.

مراقبه، ورزش و موسیقی مثل مؤثرترین راهکارهای تقویت آرامش به حساب می رن. به موسیقیای آرامش بخش گوش کنین و حتی اگه امکاناتش رو دارین، خودتون ساز یاد بگیرین و در منزل قطعات آرامش بخش بنوازید تا کودک تون هم و اعصابش آروم بگیره. بعضی وقتا هم به آهنگ مورد علاقه اون فرار بزنین تا دلش رو به دست بیارین.

۵ . با اون همکاری کنین

کودکان لجباز در مورد اینکه چیجوری با اونا رفتار می شه، روحیه ی بسیار حساسی دارن. پس در صحبت با مثل این کودکان نسبت به لحن، زبون بدن و کلماتی که استفاده می کنین با احتیاط باشین. اگه رفتار شما باعث آزار کودک لجباز تون شه، حالت دفاعی به خود خواهد گرفت و ممکنه سرکشی و حاضرجوابی کنه و رفتارهای خشن ازخود نشون بده. آشنایی که نحوه ی رفتار شما اثر خیلی زیادی در طرز پاسخگویی کودک تون داره. مثلا به جای «ازت میخوام که این کار رو انجام بدی.» از جملاتی مثل «بیا با هم دیگه این کار رو انجام بدیم.» یا «چطوره این کار رو امتحان کنیم.» استفاده کنین.

واسه اینکه کودک تون به انجام کار خاصی تشویق شه، بازیای سرگرم کننده ترتیب بدین. مثلا اگه کودک لجبازتان اسباب بازی هاش رو جمع وجور نمی کنه، اول خودتون دست به کار شید و بعد از اون بخواهید که در امرِ منظم کردن اسباب بازیا به عنوان دستیار ویژه همراهی تون کنه. حتی می تونین واسه اینکه بازیِ منظم کردن اسباب بازیا جذاب تر شه، وقت بگیرین و بگید هرکی که تا پایان زمان تعیین شده اسباب بازیای بیشتری جمع کرد برنده س. این ترفندهای ساده معمولا جواب میدن و هدف شون اینه که با کودک خود رفیق شید.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   چه جوری با مشتری ناراضی برخورد کنیم؟

۶. بهش احترام بذارین

اگه توقع دارین کودک تون به شما و تصمیمات تون احترام بزاره، شمام باید بهش احترام بذارین. یادتون باشه که نمی تونین با مجبور قدرت کودک خود رو به حرف شنوی مجبور کنین. چند راه حل ساده واسه داشتن یک رابطه توأم با احترام عبارتند از:

  • به جای امر و خالی کردن به دنبال ایجاد زمینه های مشارکت و همیاری باشین؛
  • اگه چند بچه دارین باید بین قوانین تربیتی همه فرزندان تون یک رابطه منطقی و نامتناقض وجود داشته باشه و هم نباید در اِعمال این قوانین، فقط چون واسه خودتون راحت تره سهل انگاری کنین؛
  • هیچوقت افکار و احساسات کودک تون رو ندیده نگیرید و با اون بیان هم دردی کنین؛
  • بذارین کودک تون کارایی رو که بدون کمک شما می تونه از پسِ انجام شون بربیاید خودش بکنه و از اینکه گوشه کار رو بگیرین تا از بار مسئولیتش کم شه دوری کنین تا اینطوری بهش نشون بدین که مورد اعتماد شماس؛
  • حرف و عمل تون باید یکی باشه.

به گفته بِتسی براون بران (Betsy Brown Braun) در کتاب «تو رئیس من نیستی»، کودکان تون همیشه در حال مشاهده ی اَعمال و رفتار شمان پس همون گونه رفتار کنین که دل تون می خواد با شما رفتار کنن.

۷. با اون گفتگو کنین

بعضی وقتا لازمه با کودک خود گفتگو کنین. معمولا بچه ها اگه خواسته شون محقق نشه بدرفتاری می کنن. اما اگه می خواید کودک لجبازتان حرف شنوی داشته باشه، باید بدونین که دلیل مخالفتش چیه. واسه شروع می تونین بپرسید: «چیزی باعثِ ناراحتیت شده؟» یا «چیزی می خوای؟» تا کودک تون به صحبت کردن تشویق شه. با این رفتار بهش نشون میدید که واسه خواسته هاش احترام قائل هستین. اما هدف گفتگو حتما این نیس که در آخر تسلیم خواستهای کودک خود شید، بلکه قراره نشون بدین که نسبت به خواسته هاش بی توجه نیستین. مثلا اگه کودک تون حاضر نیس شبا در ساعت مقرر بخوابه، به جای زور کردن بشینین و با اون در مورد ساعت خواب گفتگو کنین و آخرش ساعتی رو در نظر بگیرین که مورد رضایت هر دو طرف تون باشه.

۸. از زاویه دید اون به قضیه نگاه کنین

واسه اینکه بتونین دلیل رفتار لجبازانه ی کودک خود رو درک کنین، از زاویه دید اون به قضیه نگاه کنین. یعنی خودتون رو به جای کودک تون بذارین و تصور کنین چی باعث می شه که لجبازی نشون بدین. هرچه کودک خود رو کامل تر بشناسین، راحت تر می تونین رگ خوابش رو به دست بیارین. مثلا اگه کودک تون مایل به انجام تکالیفش نیس، شاید علتش این باشه که از حجم زیاد تکالیفش پریشون شده و قادر به تمرکز نیس. در اینجور مواردی می تونین تکالیفش رو به بخشای کوچیک تر تقسیم کنین تا بتونه هر بخش رو در یک بازه ی زمانی کوتاه تر به انجام برسونه و کلافه نشه. می تونین بین تکالیفش زنگ تفریحای چند دقیقه ای در نظر بگیرین تا فشار کمتری بهش وارد شه.

۹. محیط منزل رو به دور از تشنج نگه دارین

بچه ها از راه تجربه و مشاهده ی اَعمال و رفتار دور و بریا شون یاد می گیرن. اگه اونا والدین خود رو همیشه در حال جروبحث ببینن، هیچ عجیب نیس که این رفتار رو تقلید کنن. اختلافات زناشویی باعث برهم خوردن آرامش منزل و ایجاد محیطی متشنج می شه که روی ایجاد وخو و رفتار کودکان اثر می ذاره. تحقیقات نشون داده اختلافات والدین می تونه به گوشه گیری اجتماعی یا حتی خشونت کودکان منجر شه.

۱۰. رفتار مثبت اونو تقویت کنین

بعضی وقتا والدین به اندازه ای از لجبازی کودک خود به سُتوه بین که دیگر نمی دونن چیجوری عصبانیت و خشونت اونو کنترل کنن. اما اگه بدون فکر وارد عمل شید، ممکنه ناخواسته رفتار غلطی از خودتون بروز بدین که لجبازی اونو زیاد کنه. مثلا اگه کودک تون تقریبا به هرچیزی که می گین جوابِ «نه» می ده، باید از خودتون بپرسید که شمام زیاد «نه» می گین. اگه به این نتیجه رسیدید که خودتون هم این کلمه منفی رو زیاد تکرار می کنین، پس حواس تون باشه که در تقویت رفتار منفی اون بی اثر نبوده اید.

سوزان اِستیفلمَن، مشاور ازدواج و خونواده، «بازی بله گفتن» رو پیشنهاد می کنه تا بتونین جوابای منفی کودک لجباز خود رو به جوابای مثبت تغییر بدین. در این بازی سؤالاتی از کودک تون بپرسید که شاید به اونا جواب مثبت میده: «بستنی دوست داری مگه نه؟»، «دوست داری با اسباب بازی هات بازی کنی؟»، «دوست داری دایناسورت رو ببینی که داره توی وان حموم شنا می کنه؟» و امثال اینا. تقویت جواب مثبت باعث می شه که کودک تون احساس کنه حرفش رو می شنوین و درکش می کنین.

خونواده
ازدواج

مشکلات شایع والدین با کودکان لجباز

۱. چیجوری به یک کودک لجباز طرز درست استفاده از توالت رو آموزش بدیم؟

آموزش توالت به کودکان کار آسونی نیس، به ویژه اینکه با یک کودک لجباز روبرو باشین. واسه اینکه توالت رفتن رو به کودک سه ساله ی لجباز خود یاد بدین، می تونین با اون در این باره صحبت کنین و توضیح بدین که چیجوری باید این کار رو بکنه و اگه پرهیز کرد با جدیت برخورد نکنین. یادتون باشه که کودکان لجباز ممکنه طرز درست استفاده از توالت رو دیرتر از بقیه کودکان یاد بگیرن، اما باید صبور باشین و به جای اینکه به کودک خود فشار بیارین، بهش کمک کنین که این مرحله رو بگذرونه.

۲. چیجوری به یک کودک لجباز غذا بدیم؟

بچه ها ممکنه بعضی غذاها رو دوست نداشته باشن و شمام همیشه نمی تونین همون غذایی رو که می خوان به اونا بدین. پس واسه اینکه کودک لجبازتان به خوردن غذاهایی که براش مفیده قانع شه، وقت غذا خوردن رو به اوقاتی اصلاح کننده تبدیل کنین. مثلا در چیدمان بشقاب غذا خلاقیت به خرج بدین یا در آماده کردن میز از اون کمک بخواهید یا مثلا کودک تون رو تشویق کنین قبل از رد کردن غذا فقط یک قاشق از اونو بخورد و مزه اش رو امتحان کنه. می تونین از هر غذایی یک پرس کوچیک براش سرو کنین و بذارین انتخاب کنه و حتی اگه امکانش بود بهش بگید که اگه غذایش رو تموم کنه، یک جایزه (مثلا دِسِر) داره.

خلاقیت-خلاقانه

خلاقیت-خلاق

۳. چیجوری یک کودک لجباز رو تنبیه کنیم؟

کودکان به قوانین و نظم و انضباط احتیاج دارن و باید بدونن که واسه اقدامات شون نتیجه های مثبت یا منفی هست . پس مطمئن شید که کودک شما از نتیجه های سرپیچی از قوانین آگاه باشه. این پیامدها به ویژه در مورد کودکان نوپا باید فوری باشن تا کودک بتونه بین عملی که انجام داده و نتیجه ای که حاصل شده رابطه منطقی برقرار کنه. محروم سازی موقتی (مثلا کودک باید چند دقیقه ی معلوم به دلیل رفتار ناپسندش روی یک صندلی بنشیند یا گوشه اتاق بایستد)، کاهش مدت زمان بازی و تماشای تلویزیون یا مجبور کردن کودک به انجام کارای جزئی منزل نمونه هایی از راهکارهای آموزش نظم و انضباط به کودکان لجبازه. در مورد نتیجه های سرپیچی از قوانین، البته بسته به نوع مشکل، می تونین خلاقیت به خرج بدین. دقت داشته باشین که قرار نیس با این تمرینات کودک تون رو تنبیه کنین، بلکه هدف اصلی اینه که کودک شما به رفتار اشتباه خود پی ببره.

منبع : momjunction.com

 


دسته‌ها: آموزشی